Nhiều người ngại đi khám vì sợ chuyện này hơn sợ bệnh. Sợ tới mức không đi khám thì đúng là làm tăng khả năng phải mang nó.
Vì sao phải nói thẳng về chuyện này
- Đây là nỗi sợ làm chậm đi khám thật
- Không nói thì người ta tự tưởng tượng điều tệ hơn
- Phát hiện muộn mới làm tăng khả năng phải mang
- Phát hiện sớm thì khả năng giữ được cao hơn
- Nên nỗi sợ đó tự làm điều nó sợ dễ xảy ra hơn
Mục cuối là nghịch lý đáng nói nhất, và nó là lý do bài này đứng ở đây thay vì bị bỏ qua.
Nó là gì
- Một đoạn ruột được đưa ra thành bụng
- Phân đi ra qua đó vào một túi dán ngoài da
- Túi thay theo định kỳ
- Vị trí thường ở một bên bụng dưới
- Kích thước nhỏ hơn nhiều so với người ta tưởng
Mục cuối là điều nhiều người ngạc nhiên khi thấy thật, vì hình dung trước thường lớn hơn nhiều.
Khi nào là tạm thời
- Để bảo vệ chỗ nối ruột trong lúc lành
- Cho phần ruột nối được nghỉ
- Đóng lại sau một khoảng thời gian
- Thời điểm đóng do bác sĩ đánh giá
- Đây là tình huống khá thường gặp
Mục đầu là mục đích y tế rõ ràng: nó bảo vệ chỗ nối để tránh biến chứng nặng.
Khi nào là vĩnh viễn
- Khi khối quá gần cơ thắt
- Khi phải lấy cả cơ thắt
- Khi chức năng cơ thắt không còn đủ
- Trong một số tình huống khác theo đánh giá
- Bác sĩ nói rõ ngay từ khi bàn phương án
Mục cuối là điều nên đòi hỏi: biết trước loại nào giúp chuẩn bị tinh thần và sắp xếp cuộc sống.
Điều gì làm tăng khả năng giữ được
- Phát hiện sớm hơn
- Khối cách cơ thắt xa hơn
- Đáp ứng tốt với điều trị trước mổ nếu có
- Phẫu thuật viên có kinh nghiệm vùng này
- Chức năng cơ thắt còn tốt trước mổ
Mục thứ tư đáng cân nhắc khi chọn nơi mổ, và hỏi về kinh nghiệm là câu hỏi chính đáng.
Giai đoạn đầu là giai đoạn khó nhất
- Phải học cách thay túi
- Phải học cách xử lý da quanh chỗ mở
- Lo rò rỉ và lo mùi
- Lo người khác biết
- Phần lớn các lo đó giảm hẳn sau vài tuần
Mục cuối là điều đáng biết trước: mấy tuần đầu không đại diện cho cuộc sống về sau.
Điều dưỡng chuyên trách
- Có người chuyên hướng dẫn việc này
- Họ dạy cách thay túi và chọn loại phù hợp
- Họ xử lý vấn đề da
- Nên hỏi để được gặp trước và sau mổ
- Đây là nguồn giúp đỡ quan trọng nhất
Mục thứ tư là việc nên chủ động: gặp trước mổ giúp hình dung và bớt sợ rất nhiều.
Chăm sóc da quanh chỗ mở
- Da khoẻ thì túi dán chắc và không rò
- Đo và cắt lỗ đúng kích thước
- Làm sạch bằng nước và lau khô
- Không dùng thứ gì làm khô hoặc kích ứng da
- Báo nếu da đỏ, loét hoặc đau
Mục đầu là nguyên tắc chi phối mọi việc khác: phần lớn vấn đề rò rỉ bắt đầu từ da.
Ăn uống khi có hậu môn nhân tạo
- Phần lớn ăn lại được bình thường
- Có món gây nhiều hơi hoặc mùi hơn
- Mỗi người có danh sách riêng
- Uống đủ nước quan trọng
- Ghi lại để tìm mô thức của mình
Mục thứ ba là lý do không có danh sách chung, và việc tự ghi lại hiệu quả hơn mọi bảng kiêng.
Quần áo và ra ngoài
- Quần áo thường che kín được
- Có loại đai và phụ kiện hỗ trợ
- Mang bộ dự phòng khi ra ngoài
- Biết trước chỗ có nhà vệ sinh khi đi xa
- Có giấy tờ y tế khi đi máy bay
Mục thứ ba là mẹo đơn giản nhất mà làm việc ra ngoài dễ chịu hơn nhiều.
Đi làm, đi lại, thể thao
- Phần lớn trở lại công việc được
- Nhiều người đi du lịch bình thường
- Hoạt động thể chất được, có hướng dẫn riêng cho môn nặng
- Bơi được với loại túi phù hợp
- Hỏi điều dưỡng về môn mình muốn tập
Mục thứ tư là điều nhiều người không tin là được, và nó thường là câu hỏi đầu tiên họ muốn hỏi.
Phần tâm lý
- Cảm giác mất mát là có thật và chính đáng
- Lo về hình ảnh bản thân và chuyện vợ chồng
- Có hỗ trợ tâm lý nếu cần
- Nói với người bạn đời thay vì tự chịu
- Có hội nhóm người cùng tình trạng
Mục cuối giúp nhiều hơn người ta tưởng: nghe người đã sống với nó kể thực tế khác hẳn tự tưởng tượng.
Năm câu nên hỏi trước mổ
- Khả năng giữ được đường đi tự nhiên của em là bao nhiêu
- Nếu phải mang thì tạm thời hay vĩnh viễn
- Nếu tạm thời thì dự kiến đóng lại khi nào
- Ai sẽ hướng dẫn em chăm sóc
- Em gặp được người đó trước mổ không
Câu cuối là câu ít ai nghĩ tới hỏi mà đổi nhiều nhất, vì nó biến điều chưa biết thành điều đã thấy.
Loại này khác loại khác ở đâu
- Đây là loại mà nỗi sợ về hậu quả làm chậm đi khám nhiều nhất
- Và nỗi sợ đó tự làm hậu quả dễ xảy ra hơn
- Nhiều trường hợp giữ được đường đi tự nhiên
- Có loại tạm thời rồi đóng lại
- Cuộc sống với nó thực tế hơn hẳn hình dung trước
Mục thứ hai là điều đáng nói với bất cứ ai đang chần chừ đi khám vì lý do này.
Câu hỏi thường gặp
Bị ung thư trực tràng là chắc chắn phải mang hậu môn nhân tạo không?
Không. Nhiều trường hợp giữ được đường đi tự nhiên, nhất là khi khối không quá gần cơ thắt và khi phát hiện sớm. Khả năng giữ được phụ thuộc vị trí khối và giai đoạn.
Hậu môn nhân tạo có phải lúc nào cũng vĩnh viễn không?
Không. Có loại tạm thời để bảo vệ chỗ nối trong lúc lành, và được đóng lại sau một khoảng thời gian. Bác sĩ sẽ nói rõ loại nào ngay từ khi bàn phương án.
Người mang nó có đi làm và đi lại bình thường được không?
Phần lớn được, sau khi đã quen với việc chăm sóc. Nhiều người trở lại công việc, đi du lịch, chơi thể thao. Giai đoạn đầu khó nhất, và có điều dưỡng chuyên trách hướng dẫn.
Nên hỏi gì trước khi mổ về chuyện này?
Hỏi khả năng giữ được đường đi tự nhiên là bao nhiêu, nếu phải mang thì tạm thời hay vĩnh viễn, nếu tạm thời thì dự kiến đóng lại khi nào, và ai sẽ hướng dẫn chăm sóc.