Tờ siêu âm ghi mấy dòng chữ chuyên môn rồi một con số phân loại. Hiểu mấy chữ đó thì hiểu vì sao bác sĩ nói chọc hay nói theo dõi.
Tờ siêu âm gồm những phần nào
- Mô tả chung hai thuỳ tuyến giáp
- Mô tả từng nốt nếu có
- Kích thước theo ba chiều
- Đánh giá hạch cổ
- Kết luận và mức phân loại
Mục thứ tư là phần hay bị bỏ qua khi đọc, nhưng nó ảnh hưởng nhiều tới quyết định.
Cấu trúc nốt — đặc hay có dịch
- Nốt toàn dịch thường nghiêng về lành
- Nốt phần lớn là dịch cũng thường lành
- Nốt đặc thì cần xem thêm các đặc điểm khác
- Nốt vừa đặc vừa có dịch thì xét phần đặc
- Đây là đặc điểm được xem trước tiên
Mục đầu là tin đáng biết vì rất nhiều nốt thuộc dạng nang và chúng gần như luôn lành tính.
Độ hồi âm — sáng hay tối so với mô quanh
- Nốt tối hơn rõ so với mô tuyến làm tăng mức nghi ngờ
- Nốt sáng hoặc cùng mức thì ít nghi ngờ hơn
- Đây là đặc điểm có trọng số lớn
- Nó là chữ hay xuất hiện trên tờ kết quả
- Nhưng một mình nó không kết luận
Mục cuối là nguyên tắc chung của cả bài: không có đặc điểm nào tự nó quyết định.
Bờ nốt
- Bờ đều và rõ thì nghiêng về lành
- Bờ không đều làm tăng nghi ngờ
- Bờ có dấu hiệu xâm lấn ra ngoài tuyến thì nghi ngờ rõ
- Có khi bờ khó đánh giá
- Người đọc ghi rõ nếu không đánh giá được
Mục thứ ba là dấu hiệu có trọng số cao nhất trong nhóm này.
Vôi hoá
- Các đốm vôi hoá rất nhỏ làm tăng nghi ngờ
- Vôi hoá lớn dạng vỏ thì ý nghĩa khác
- Vôi hoá ở rìa cũng được xét riêng
- Nên không phải vôi hoá nào cũng đáng lo
- Chữ trên tờ kết quả phân biệt các dạng đó
Mục thứ tư đáng nhớ vì chữ vôi hoá hay làm người đọc tự hoảng mà không biết dạng nào.
Hình dạng
- Nốt cao hơn rộng khi đo trên mặt cắt ngang
- Đặc điểm đó làm tăng nghi ngờ
- Vì nó gợi ý nốt phát triển không theo hướng của mô
- Đây là đặc điểm khá đặc hiệu
- Nó được ghi rõ khi có
Mục thứ ba là cơ chế đằng sau, và nó giải thích vì sao một chi tiết hình học lại có ý nghĩa.
Hạch cổ — phần quan trọng không nằm ở nốt
- Siêu âm đánh giá cả hạch vùng cổ
- Hạch có đặc điểm bất thường làm đổi hẳn tình huống
- Khi đó có thể chọc cả hạch
- Đây là chỗ mức nghi ngờ tăng nhiều nhất
- Nên đọc cả phần này, không chỉ đọc phần nốt
Mục thứ tư là phần giữ vế thứ hai của lô: có hạch bất thường thì thăm dò là đúng và cần thiết.
Hệ phân loại mức nghi ngờ
- Gộp các đặc điểm thành một mức
- Mức thấp thì khả năng lành rất cao
- Mức cao thì khả năng ác tính cao hơn
- Mỗi mức có ngưỡng kích thước riêng để chọc
- Có vài hệ phân loại khác nhau đang được dùng
Mục cuối là lý do hai tờ từ hai nơi có thể ghi khác nhau, và đó không phải sai.
Vì sao kích thước một mình không đủ
- Nốt lớn với đặc điểm lành có thể chỉ theo dõi
- Nốt nhỏ với đặc điểm nghi ngờ lại được chọc
- Nên hỏi kích thước mà không hỏi mức là hỏi nửa vấn đề
- Hai yếu tố luôn đi cùng nhau
- Đó là lý do tờ kết quả có cả hai
Mục thứ ba là lỗi hay gặp nhất khi người bệnh tự đánh giá tờ kết quả của mình.
Khi có nhiều nốt
- Nhiều nốt là chuyện rất thường
- Nhiều nốt không làm tăng nguy cơ so với một nốt
- Không chọc tất cả
- Chọn nốt có mức nghi ngờ cao nhất, không phải nốt to nhất
- Đó là nguyên tắc dễ bị làm sai
Mục thứ tư là điểm quan trọng: chọn theo nốt to nhất là bỏ sót nốt đáng chọc.
So với phim cũ
- Có phim cũ là thứ có giá trị nhất khi theo dõi
- Nó cho biết nốt đã có từ lâu hay mới
- Và có lớn lên hay không
- Cách đo giữa hai nơi có thể lệch vài mi li mét
- Nên nên làm lại ở nơi có phim cũ
Mục thứ tư là lý do rất nhiều trường hợp tưởng nốt lớn lên mà thật ra chỉ là đo khác.
Nên hỏi gì khi nhận tờ siêu âm
- Nốt của em được xếp mức nào
- Với mức đó và kích thước đó thì nên chọc hay theo dõi
- Phần hạch cổ có bất thường gì không
- Nếu theo dõi thì bao lâu siêu âm lại
- Em nên làm lại ở đâu để so được
Câu thứ ba là câu ít ai hỏi mà đổi nhiều nhất, vì nó là phần có trọng số cao.
Loại này khác loại khác ở đâu
- Quyết định chọc hay không dựa vào một bảng đặc điểm khá rõ
- Kích thước và mức nghi ngờ luôn đi cùng nhau
- Nên có nốt lớn mà không cần chọc là hợp lý
- Và có nốt nhỏ mà nên chọc cũng hợp lý
- Đó là cách quyết định không có ở loại nào khác trong site
Mục thứ ba và thứ tư là điều đáng mang theo, vì nó đi ngược trực giác của phần lớn người đọc.
Câu hỏi thường gặp
Con số phân loại trên tờ siêu âm nghĩa là gì?
Nó là mức nghi ngờ do người đọc siêu âm xếp, dựa vào tổ hợp các đặc điểm của nốt. Mức đó cùng với kích thước quyết định có cần chọc hay chỉ theo dõi.
Nốt to thì đáng lo hơn nốt nhỏ không?
Không hẳn. Kích thước một mình không nói được mức nghi ngờ. Một nốt lớn với đặc điểm nghiêng về lành có thể chỉ cần theo dõi, còn một nốt nhỏ với đặc điểm nghi ngờ lại được chọc.
Đặc điểm nào trên siêu âm làm mức nghi ngờ tăng?
Nốt đặc và tối hơn mô quanh nó, bờ không đều hoặc có xâm lấn, có các đốm vôi hoá rất nhỏ, và hình dạng cao hơn rộng. Kèm hạch cổ bất thường thì mức nghi ngờ tăng rõ.
Vì sao nên siêu âm lại ở cùng một nơi?
Vì cách đo và cách đọc giữa hai nơi có thể lệch vài mi li mét, và so sánh sai làm tưởng nốt lớn lên. Có phim cũ để so là thứ có giá trị nhất khi theo dõi.