Tế bào nhỏ và không tế bào nhỏ — hai bệnh dưới một cái tên

Cùng gọi là ung thư phổi nhưng hai nhóm này khác nhau tới mức cách phân giai đoạn cũng khác. Biết mình thuộc nhóm nào là điều đầu tiên cần biết.

Vì sao chia hai nhóm

• Hai nhóm hành xử khác nhau
• Tốc độ tiến triển khác nhau
• Cách phân giai đoạn khác nhau
• Hướng điều trị khác nhau
• Nên chúng gần như là hai bệnh riêng

Mục cuối là cách hiểu đúng nhất, và nó giải thích vì sao thông tin chung về ung thư phổi hay gây nhầm.

Nhóm tế bào nhỏ

• Chiếm phần nhỏ hơn trong tổng số
• Liên quan chặt với thuốc lá
• Tiến triển nhanh hơn
• Hay đã lan khi phát hiện
• Thường không bắt đầu bằng phẫu thuật

Mục thứ tư là lý do cách tiếp cận khác hẳn: bệnh thường đã không còn khu trú lúc chẩn đoán.

Nhóm này phân giai đoạn theo cách riêng

• Chia đơn giản hơn thành hai mức chính
• Dựa vào bệnh còn khu trú trong một vùng hay đã lan
• Đơn giản hơn vì nó phù hợp với cách bệnh hành xử
• Không dùng cùng hệ với nhóm kia
• Nên đừng so giai đoạn giữa hai nhóm

Mục cuối là lỗi so sánh hay gặp nhất, vì con số giai đoạn của hai nhóm không cùng thang.

Nhóm không tế bào nhỏ

• Chiếm phần lớn trong tổng số
• Gồm nhiều loại mô học khác nhau
• Tiến triển thường chậm hơn nhóm kia
• Phân giai đoạn theo hệ nhiều mức
• Có nhiều hướng điều trị hơn theo giai đoạn

Mục thứ hai quan trọng cho bước tiếp: loại mô học cụ thể quyết định làm xét nghiệm gì nữa.

Vì sao loại mô học lại đổi việc phải làm

• Có loại hay có đột biến cần tìm
• Có loại thì tìm dấu chỉ khác
• Kết quả đó mở ra hoặc đóng lại một số hướng
• Nên bước xét nghiệm tiếp phụ thuộc loại
• Bài sau nói kỹ về phần xét nghiệm này

Mục thứ ba là lý do đáng chờ thêm thời gian để có đủ kết quả trước khi quyết định.

Phải có mẫu mô mới biết loại

• Hình ảnh không nói được loại tế bào
• Cần mẫu mô hoặc mẫu tế bào
• Nên ung thư phổi gần như luôn cần sinh thiết
• Đây là chỗ khác hẳn ung thư gan
• Và đó là lý do chẩn đoán mất nhiều bước hơn

Mục thứ tư là so sánh đáng nhớ, vì nó giải thích vì sao thời gian chẩn đoán hai loại rất khác nhau.

Các cách lấy mẫu

• Nội soi đường thở
• Chọc kim qua da dưới hướng dẫn hình ảnh
• Lấy mẫu từ hạch bằng các kỹ thuật riêng
• Lấy dịch màng phổi khi có dịch
• Phẫu thuật lấy mẫu trong một số trường hợp

Việc chọn cách nào phụ thuộc vị trí tổn thương và tình trạng người bệnh, và đó là quyết định của bác sĩ.

Vì sao có khi phải lấy mẫu lần hai

• Mẫu lần đầu có thể không đủ mô
• Cần thêm mô để làm xét nghiệm phân tử
• Kết quả không rõ ràng
• Bệnh diễn biến và cần đánh giá lại
• Đây là chuyện xảy ra và không phải ai làm sai

Mục thứ hai là nguyên nhân phổ biến nhất hiện nay, vì số xét nghiệm cần làm trên mẫu đã nhiều hơn trước.

Đọc tờ kết quả mô bệnh học

• Có dòng ghi nhóm lớn
• Có dòng ghi loại mô học cụ thể
• Có thể có phần nhuộm dấu chỉ
• Có thể có phần xét nghiệm phân tử tách riêng
• Phần phân tử thường về sau vài ngày

Mục cuối giải thích vì sao có hai lần nhận kết quả, và lần sau cũng quan trọng như lần đầu.

Phân giai đoạn cần thêm những gì

• Đánh giá hạch trong lồng ngực
• Tìm xem có lan ra ngoài lồng ngực không
• Các thăm dò hình ảnh theo chỉ định
• Đánh giá chức năng phổi
• Đánh giá thể trạng chung

Mục thứ tư rất quan trọng với phổi vì nó quyết định chịu được phẫu thuật hay không.

Chức năng phổi — trục riêng của loại này

• Nhiều người bệnh đã có bệnh phổi mạn kèm
• Cắt một phần phổi là lấy đi phần chức năng
• Nên phải đo trước khi quyết định phẫu thuật
• Đo bằng các phép thở theo hướng dẫn
• Bỏ thuốc lá cải thiện được phần nào

Mục thứ hai song song với chuyện chức năng gan ở loại trước, nhưng cơ chế và cách đo khác nhau.

Bốn câu nên hỏi khi nhận kết quả

• Em thuộc nhóm nào trong hai nhóm
• Loại mô học cụ thể là gì
• Còn xét nghiệm nào đang chờ không
• Giai đoạn đang được xếp là gì và theo hệ nào
• Bao giờ có đủ thông tin để bàn phương án

Câu thứ ba giúp không quyết định sớm, vì có kết quả còn đang chờ mà đã chọn hướng là dễ chọn thiếu.

Loại này khác loại khác ở đâu

• Một cái tên chứa hai nhóm hành xử khác nhau
• Hai nhóm dùng hai hệ phân giai đoạn khác nhau
• Gần như luôn cần mẫu mô, khác với ung thư gan
• Cần đo chức năng phổi trước khi bàn phẫu thuật
• Nên câu hỏi đầu tiên luôn là em thuộc nhóm nào

Mục cuối là điều đáng mang theo từ bài này, vì nó quyết định mọi thông tin sau đó có áp được cho mình không.

Câu hỏi thường gặp