Sờ thấy một khối ở vú — làm gì trong tuần này

Phần lớn khối ở vú là lành tính. Nhưng cách biết điều đó không phải là chờ xem, mà là đi khám một lần.

Phần lớn là lành tính

• Nhất là ở người trẻ
• Có nhiều loại u lành tính ở vú
• Có loại thay đổi theo chu kỳ
• Có loại là nang chứa dịch
• Nên tin đáng nghe trước là tin này

Mục thứ ba giải thích vì sao có khối xuất hiện rồi tự nhỏ đi, và đó là chuyện khá thường.

Nhưng tự sờ không phân biệt được

• Khối lành và khối cần khám có thể giống nhau khi sờ
• Cảm nhận bằng tay không đủ tin
• Khối di động hay cố định cũng không đủ để kết luận
• Không đau cũng không loại trừ gì
• Nên phải có người khám và có hình ảnh

Mục thứ tư là hiểu nhầm phổ biến nhất về vú: nhiều khối cần khám lại không đau.

Cái làm mất thời gian nhất

• Tự chờ xem vài tháng
• Chờ qua vài chu kỳ rồi quên
• Tự đọc trên mạng rồi tự yên tâm
• Nghĩ mình còn trẻ nên không sao
• Sợ nên hoãn lại

Mục thứ hai xảy ra rất thường: quyết định chờ thì hợp lý, nhưng không ai đặt mốc xem lại.

Việc nên làm trong tuần này

• Đặt hẹn khám, không chờ tự hết
• Ghi lại khối sờ thấy ở bên nào và khoảng đâu
• Ghi lại phát hiện từ khi nào
• Ghi ngày trong chu kỳ nếu còn kinh
• Không cần chuẩn bị gì đặc biệt để đi khám

Mục cuối đáng nói vì nhiều người hoãn do tưởng phải chuẩn bị hoặc phải nhịn ăn.

Các dấu hiệu khác cần để ý

• Da vú lõm hoặc dày lên như vỏ cam
• Núm vú tụt vào hoặc đổi hướng
• Loét hoặc đóng vảy ở núm vú
• Tiết dịch một bên, nhất là có máu
• Hạch nách sưng

Mục thứ ba hay bị điều trị như bệnh da nhiều tháng, nên đáng nhắc bác sĩ nếu không đỡ.

Đau vú thì sao

• Đau vú rất thường gặp và phần lớn lành tính
• Hay liên quan chu kỳ
• Đau một mình ít khi là dấu hiệu ung thư
• Nhưng đau kèm khối thì cần khám
• Và đau một điểm cố định kéo dài cũng nên khám

Mục thứ ba là tin trấn an có căn cứ, và nó khác hẳn thông điệp của bốn mục kia.

Buổi khám gồm những gì

• Hỏi bệnh và tiền sử gia đình
• Khám tay cả hai bên và vùng nách
• Siêu âm vú
• Chụp nhũ ảnh tuỳ tuổi và tình huống
• Sinh thiết kim nếu cần

Mục thứ hai luôn khám cả hai bên, và đó là lý do nên đi khám dù chỉ thấy một bên có vấn đề.

Vì sao siêu âm hay được dùng trước ở người trẻ

• Vú người trẻ thường đặc hơn
• Siêu âm phân biệt tốt nang và khối đặc
• Không dùng tia xạ
• Làm được ngay và lặp lại được
• Bác sĩ chọn theo tuổi và tình huống

Mục đầu dẫn sang bài sau, vì chuyện vú đặc là chủ đề riêng đáng nói kỹ.

Sinh thiết kim — điều nên biết trước

• Lấy mẫu bằng kim qua da
• Có gây tê tại chỗ
• Làm dưới hướng dẫn hình ảnh
• Không phải mổ
• Kết quả về sau ít ngày

Mục thứ tư là chỗ nhiều người hiểu sai và lo quá: sinh thiết kim là thủ thuật nhỏ, không phải phẫu thuật.

Sinh thiết không có nghĩa là đã chẩn đoán

• Nó là bước để biết chắc
• Phần lớn kết quả sinh thiết vú là lành tính
• Bác sĩ cho làm để không phải đoán
• Kết quả lành tính là một kết quả hoàn chỉnh
• Không cần lo trước khi có kết quả

Mục thứ hai là con số đáng biết trong lúc chờ, và nó đúng với thực tế hàng ngày ở phòng khám.

Tự sờ vú — dùng đúng cách

• Mục đích là biết vú mình bình thường thế nào
• Để nhận ra thay đổi, không để tự chẩn đoán
• Làm vào cùng thời điểm trong chu kỳ
• Thấy thay đổi thì đi khám, không tự đánh giá
• Nó không thay cho tầm soát theo mốc tuổi

Mục cuối cần nói rõ: tự sờ đều đặn không có nghĩa là đã tầm soát.

Người trẻ và chuyện tuổi

• Ung thư vú ít gặp hơn ở người trẻ nhưng vẫn có
• Không nên tự loại trừ vì tuổi
• Cũng không nên để ai gạt đi vì tuổi
• Khối kéo dài qua vài chu kỳ thì cần khám
• Có tiền sử gia đình thì ngưỡng thấp hơn nữa

Mục thứ ba cần nói thẳng, vì đó là lý do chậm chẩn đoán hay gặp ở người dưới ba mươi lăm.

Khi đang mang thai hoặc cho con bú

• Khối ở giai đoạn này vẫn cần khám
• Đừng mặc định là do tắc tia sữa
• Tắc tia sữa thường đỡ trong ít ngày
• Không đỡ hoặc kéo dài thì cần khám
• Siêu âm làm được bình thường

Mục thứ ba là mốc phân biệt hữu ích, và nó cho một tiêu chí cụ thể thay vì cảm giác.

Loại này khác loại khác ở đâu

• Đây là loại người bệnh tự phát hiện được bằng tay
• Nhưng tay không phân biệt được lành hay không
• Nên phát hiện được sớm mà vẫn có thể chậm chẩn đoán
• Cơ chế làm chậm ở đây là tự chờ xem và tự trấn an
• Không loại nào khác trong site này tự sờ thấy được

Mục thứ ba là nghịch lý riêng của loại này: tự phát hiện được lại làm người ta tự quyết định thay vì đi khám.

Câu hỏi thường gặp