Hỏi bác sĩ về tiên lượng mà không đòi một con số

Câu hỏi được bao lâu thường nhận về một câu trả lời mơ hồ. Không phải vì bác sĩ né, mà vì câu hỏi đó không có câu trả lời đúng. Có cách hỏi khác.

Vì sao câu hỏi đó khó trả lời

• Nó đòi một con số cho một người
• Mà số liệu chỉ có cho nhóm
• Nói một con số là nói sai
• Nói mơ hồ thì người bệnh thấy bị né
• Cả hai bên đều khó

Mục thứ ba là điều nên biết trước khi vào phòng: sự mơ hồ đó là trung thực, không phải che giấu.

Câu hỏi thay được và có câu trả lời

• Mục tiêu điều trị của em là gì
• Em nên theo dõi những gì
• Bao lâu thì đánh giá lại
• Dấu hiệu nào cần báo ngay
• Em nên sắp xếp gì trong khoảng tới

Năm câu này đều có câu trả lời cụ thể, và chúng đổi được việc mình làm ngay tuần này.

Câu về mục tiêu điều trị là câu quan trọng nhất

• Nó cho biết đang hướng tới điều gì
• Hướng tới loại bỏ bệnh là một mục tiêu
• Hướng tới kiểm soát lâu dài là mục tiêu khác
• Hướng tới giữ chất lượng sống là mục tiêu khác nữa
• Biết mục tiêu thì biết đo thành công bằng gì

Mục cuối là lý do câu này đáng hỏi trước mọi câu khác, kể cả trước câu về con số.

Nếu vẫn muốn biết về thời gian

• Nói thẳng là mình muốn biết
• Nói rõ vì sao mình cần biết
• Ví dụ để sắp xếp công việc hoặc chuyện gia đình
• Khi biết mục đích thì bác sĩ nói được theo khoảng
• Và theo điều kiện, ví dụ nếu đáp ứng thế nào

Mục thứ hai là chìa khoá: biết mình cần thông tin để làm gì thì bác sĩ trả lời đúng thứ cần.

Câu trả lời theo khoảng và theo điều kiện

• Không phải một con số duy nhất
• Thường là một khoảng rộng
• Kèm điều kiện về đáp ứng điều trị
• Và được điều chỉnh theo diễn biến
• Đó là dạng câu trả lời trung thực nhất có thể

Mục cuối cần biết trước để không thất vọng, vì một khoảng rộng vẫn là thông tin thật.

Quyền muốn biết và quyền không muốn

• Muốn biết chi tiết là quyền của mình
• Không muốn biết cũng là quyền
• Muốn biết một phần cũng được
• Có thể đổi ý về sau
• Nói rõ mong muốn giúp bác sĩ trả lời đúng cách

Mục thứ tư đáng nói: người lúc đầu không muốn biết có thể muốn biết sau vài tuần, và ngược lại.

Khi gia đình muốn biết mà mình không

• Đây là tình huống rất thường gặp
• Nói rõ ai được nghe gì
• Có thể nhờ một người nghe thay
• Hoặc đề nghị bác sĩ nói riêng với người đó
• Quyết định là của người bệnh

Mục cuối cần được giữ, vì đây là chỗ hay bị người nhà quyết thay với thiện ý.

Khi gia đình muốn che thông tin với người bệnh

• Đây cũng là tình huống thường gặp
• Người bệnh thường cảm nhận được có gì đang bị che
• Che thông tin làm họ không tham gia được quyết định
• Nên bàn với bác sĩ về cách nói
• Cách nói quan trọng hơn việc nói hay không

Mục thứ hai là điều người nhà thường không biết, và nó làm việc che thông tin ít hiệu quả hơn tưởng.

Chuẩn bị cho buổi tư vấn

• Viết câu hỏi ra giấy trước
• Xếp câu quan trọng nhất lên đầu
• Đi cùng một người để ghi chép
• Xin phép ghi âm nếu muốn
• Xin hẹn thêm nếu không đủ thời gian

Mục thứ hai quan trọng với buổi nói về tiên lượng, vì đây là buổi dễ mất phương hướng nhất.

Sau khi nghe tin khó

• Không cần quyết định gì ngay tại chỗ
• Xin thời gian suy nghĩ là chính đáng
• Đọc lại ghi chép sau vài ngày
• Viết câu hỏi mới nảy ra
• Xin một buổi hẹn tiếp

Mục đầu là điều nên biết: rất ít quyết định trong ung thư phải ra trong vòng vài giờ.

Khi muốn hỏi ý kiến thứ hai

• Đó là việc bình thường và chính đáng
• Mang đủ hồ sơ theo
• Nói rõ đã được đề nghị hướng nào
• Không cần ngại với bác sĩ đang điều trị
• Phần lớn bác sĩ xem đó là điều tự nhiên

Mục thứ tư đáng nói vì nỗi ngại đó làm nhiều người bỏ mất một bước hợp lý.

Điều đáng mang theo

• Câu hỏi được bao lâu không có câu trả lời đúng
• Câu hỏi về mục tiêu và về việc cần làm thì có
• Nói rõ mình cần biết để làm gì
• Muốn biết hay không đều là quyền của mình
• Sự mơ hồ trong câu trả lời là trung thực, không phải né tránh

Mục cuối là điều em muốn người đọc mang vào phòng khám, vì nó đổi hẳn cảm nhận về buổi nói chuyện đó.

Câu hỏi thường gặp