Bên phải, bên trái, trực tràng — vị trí đổi cả triệu chứng

Cùng một loại ung thư, nằm ở đoạn khác nhau thì biểu hiện khác hẳn. Có đoạn gây thiếu máu âm thầm, có đoạn gây tắc, có đoạn gây cảm giác chưa đi hết.

Vì sao vị trí lại quan trọng

• Đường kính lòng ruột khác nhau theo đoạn
• Độ đặc của phân khác nhau theo đoạn
• Nên cùng một kích thước khối gây hậu quả khác nhau
• Khoảng cách tới hậu môn cũng khác
• Và các cơ quan xung quanh cũng khác

Mục thứ ba là cơ chế của cả bài, và nó giải thích vì sao triệu chứng lại lệch nhau như vậy.

Đại tràng bên phải

• Lòng rộng hơn
• Phân còn lỏng ở đoạn này
• Nên khối lớn lên lâu mà chưa gây tắc
• Hay biểu hiện bằng thiếu máu và mệt
• Thường phát hiện muộn hơn

Mục thứ tư là điểm quan trọng nhất: người bệnh đi khám vì mệt, không vì đường tiêu hoá.

Vì sao đoạn phải gây thiếu máu

• Khối rỉ máu rất ít nhưng liên tục
• Máu đi hết chiều dài ruột nên không thấy đỏ
• Cũng thường không làm phân đen rõ
• Mất máu lâu dài gây thiếu sắt
• Biểu hiện bằng mệt, xanh, hụt hơi

Mục thứ hai giải thích chỗ dễ hiểu sai nhất: không thấy máu không có nghĩa không mất máu.

Đại tràng bên trái

• Lòng hẹp hơn
• Phân đã đặc ở đoạn này
• Nên dễ gây triệu chứng đi ngoài sớm hơn
• Phân nhỏ dẹt, bón xen tiêu chảy
• Có thể gây tắc

Mục thứ ba là lý do đoạn này thường được phát hiện sớm hơn đoạn phải.

Dấu hiệu tắc cần đi ngay

• Đau bụng quặn từng cơn tăng dần
• Bụng chướng to
• Không đi ngoài và không đánh hơi được
• Nôn
• Đây là tình huống cấp cứu

Năm dấu hiệu này đi cùng nhau là lý do vào bệnh viện ngay, không chờ tới lịch hẹn.

Trực tràng

• Đoạn cuối, gần hậu môn
• Cảm giác chưa đi hết là triệu chứng gợi ý
• Máu đỏ tươi hay gặp
• Có thể đau hoặc tức vùng hậu môn
• Dễ bị gán cho trĩ nhất

Mục cuối nối với bài trước, và đó là lý do đoạn này hay bị chậm chẩn đoán dù nằm gần nhất.

Trực tràng cần thăm dò riêng

• Nằm trong khung chậu hẹp
• Gần các cơ quan khác
• Gần cơ thắt giữ chức năng đi ngoài
• Nên cần chụp từ trường vùng chậu
• Để biết chính xác quan hệ với các cấu trúc quanh nó

Mục thứ tư là thăm dò không làm cho đại tràng, và nó quyết định phương án mổ.

Vì sao phương án ở trực tràng khác

• Không gian mổ hẹp hơn
• Phải cân nhắc giữ cơ thắt
• Có thể xạ trị trước mổ trong một số trường hợp
• Cần nơi có kinh nghiệm về vùng này
• Kết quả về chức năng cũng được tính vào

Mục thứ ba là điều rất khác đại tràng: có bước điều trị trước mổ mà đại tràng thường không có.

Khoảng cách tới cơ thắt

• Khối càng gần cơ thắt càng khó giữ
• Đây là con số bác sĩ đo và ghi lại
• Nó quyết định phương án mổ
• Cũng liên quan tới chuyện hậu môn nhân tạo
• Đáng hỏi rõ nếu khối ở trực tràng

Mục thứ tư là điều người bệnh lo nhất, và bài sau sẽ nói riêng về nó.

Bên phải và bên trái cũng khác về sinh học

• Không chỉ khác về vị trí
• Đặc điểm phân tử cũng có khuynh hướng khác
• Điều đó ảnh hưởng tới điều trị toàn thân
• Nên xét nghiệm phân tử vẫn được làm
• Bác sĩ ung thư đọc cùng với vị trí

Mục thứ hai là điều tương đối mới và nó làm chuyện phải hay trái thành thông tin thật, không chỉ giải phẫu.

Hỏi rõ vị trí của mình

• Khối nằm ở đoạn nào
• Cách hậu môn bao nhiêu nếu ở trực tràng
• Có gần cơ thắt không
• Cần thêm thăm dò nào vì vị trí đó
• Vị trí đó ảnh hưởng phương án thế nào

Câu thứ hai là con số đáng biết nhất nếu khối ở trực tràng, vì nó dẫn tới mọi quyết định sau đó.

Vị trí cũng đổi cách theo dõi về sau

• Khoảng soi lại sau mổ theo hướng dẫn
• Trực tràng có thể cần thăm dò thêm vùng chậu
• Cần biết đoạn nào đã được cắt
• Giữ tờ mô tả phẫu thuật
• Mang theo khi đổi nơi theo dõi

Mục thứ tư là tài liệu quan trọng mà ít người xin, và nó rất khó lấy lại sau nhiều năm.

Loại này khác loại khác ở đâu

• Cùng một bệnh mà ba đoạn biểu hiện khác hẳn nhau
• Một đoạn gây thiếu máu âm thầm không có triệu chứng tiêu hoá
• Một đoạn có thể gây tắc cấp cứu
• Một đoạn cần thăm dò riêng và có bước điều trị trước mổ
• Nên biết vị trí là điều kiện để hiểu mọi thông tin khác

Mục thứ hai là điều đáng nhớ nhất: mệt và xanh cũng có thể là triệu chứng của bệnh ở ruột.

Câu hỏi thường gặp